Môi khô nứt, bong tróc: chăm sóc thế nào và khi nào là bệnh

Bạn đang ở tình huống nào?

Vì sao môi dễ khô nứt hơn da mặt

Môi khô nhanh hơn da mặt vì phần môi đỏ gần như không có tuyến bã để tiết dầu, cũng không có tuyến mồ hôi và lông. Lớp sừng ngoài cùng, vốn là lớp giữ nước, ở môi chỉ mỏng vài tầng tế bào. Vì vậy nước trong môi bay hơi nhanh hơn hẳn, nhất là khi trời hanh khô, gió nhiều, ngồi máy lạnh lâu, liếm môi hay thở bằng miệng.

Bạn có thể hình dung da mặt như bức tường đã quét sơn chống thấm, lại có lớp dầu tự nhiên phủ bên ngoài. Môi giống một tờ giấy mỏng chưa quét gì, gặp gió là khô, gặp nước miếng là nhăn. Đó là lý do cùng một người, da mặt vẫn ổn mà môi đã bong tróc.

Môi có màu hồng đỏ là nhờ lớp mạch máu nằm ngay dưới lớp da mỏng. Môi cũng ít sắc tố che chắn hơn da, nên dễ bị nắng làm hại hơn.

Liếm, cắn, bóc vảy: những thói quen làm môi khô thêm

Liếm môi, cắn môi và bóc vảy là ba thói quen làm môi khô nứt nặng hơn, dù lúc làm bạn thấy dễ chịu.

Không nên bóc vảy môi, kể cả khi vảy đã bong một nửa. Lớp vảy đang bong thực ra là miếng băng tự nhiên che phần da non bên dưới. Giật vảy ra khi da non chưa kịp lành là xé luôn lớp da mới, gây rớm máu, rát và mở đường cho vi khuẩn. Hãy để vảy tự rơi: bôi dưỡng cho mềm, vảy sẽ bong dần mà không đau, và đừng chà tẩy da chết lên môi đang nứt.

Những thói quen này thường vô thức, hay xảy ra lúc tập trung, lúc căng thẳng hoặc khi đeo khẩu trang lâu. Mẹo dễ làm là mang theo một thỏi dưỡng môi không hương liệu, mỗi lần muốn liếm thì bôi một lớp thay vào. Tránh son có vị ngọt hay hương trái cây, vì chúng làm bạn muốn liếm nhiều hơn. Nếu bạn bóc môi tới chảy máu mà không dừng được, nhất là lúc lo âu, hãy nói với bác sĩ. Đây là chuyện có cách giúp, không phải tật xấu cần giấu.

Môi khô nứt, bong tróc do đâu

Phần lớn môi khô nứt đến từ thời tiết, thói quen và sản phẩm bôi lên môi, chỉ một phần nhỏ do thuốc hay bệnh bên trong. Thường không chỉ một nguyên nhân, mà vài thứ cộng lại cùng lúc.

Ở Ninh Hòa, nhiều người làm biển, làm muối, làm ruộng hay phụ hồ ngoài trời từ sáng sớm. Môi chịu cùng lúc nắng, gió biển, hơi muối, lại mất nước vì đổ mồ hôi cả ngày. Che nắng cho môi là một phần của chống nắng mà nhiều người hay quên.

Nếu bạn đang uống thuốc trị mụn trứng cá nhóm retinoid, khô môi gần như chắc chắn sẽ gặp và thường kiểm soát được bằng cách bôi dưỡng dày, đều.

Môi khô nứt nẻ phải làm sao: chăm sóc và phòng ngừa tại nhà

Chăm sóc tại nhà gồm bốn việc: giữ ẩm cho môi đều đặn, nhất là trước khi ngủ, che nắng cho môi, uống đủ nước và bớt đồ cay nóng khi môi đang nứt. Làm cùng lúc với việc bỏ liếm, bóc môi, đa số trường hợp khô môi thông thường sẽ đỡ.

Nên bôi gì: chọn dưỡng môi theo thành phần

Với môi đang nứt, sản phẩm càng ít thành phần càng dễ chịu. Điều cần nhìn là có chất khóa ẩm và không có hương liệu, chứ không phải giá tiền hay lời quảng cáo.

Nếu da bạn dễ dị ứng, bài về viêm da do mỹ phẩm có hướng dẫn đọc nhãn kỹ hơn, ví dụ “không mùi” chưa chắc đã là “không hương liệu”. Rửa tay trước khi lấy son bằng ngón tay, không dùng chung son với ai, và hễ bôi vào thấy rát hay ngứa hơn thì ngưng, quay về thạch dầu mỏ trơn. Ngủ phòng máy lạnh thì một máy tạo ẩm nhỏ giúp môi đỡ khô qua đêm.

Che nắng cho môi khi làm ngoài trời

Môi dưới hứng nắng nhiều nhất. Son dưỡng có chống nắng cần bôi lại khoảng mỗi 2 giờ và sau khi ăn uống. Khẩu trang hay khăn che kín miệng còn chắc hơn kem. Người đi biển, làm muối nên rửa muối trên môi bằng nước sạch rồi bôi dưỡng ngay. Đàn ông ngại son thì chọn loại không màu, không bóng, gần như không ai nhận ra.

Môi khô nứt nên ăn gì, kiêng gì

Không cần kiêng hải sản, thịt hay trứng vì môi khô, chỉ cần tạm tránh những món làm chỗ nứt xót lên. Cũng không có món nào chữa được môi khô, cứ ăn đủ bữa với cá, thịt, trứng, rau xanh và trái cây.

Khi môi đang nứt, tạm tránh ớt, muối ớt, chanh, me, cóc xoài chấm muối, đồ quá mặn, quá nóng, và bớt rượu, thuốc lá, kẹo bạc hà. Ăn xong lau nhẹ môi rồi bôi lại dưỡng, uống nước chua thì dùng ống hút. Ăn xoài nên gọt vỏ trước, vì nhựa vỏ xoài có thể làm đỏ ngứa quanh miệng ở người nhạy cảm. Nếu lần nào ăn một món cụ thể môi cũng sưng ngứa, hãy tránh món đó và hỏi bác sĩ, đừng kiêng cả loạt món.

Môi nứt nẻ chảy máu: xử lý thế nào, bôi gì

Môi nứt rớm máu thường chỉ là vết nứt sâu của khô môi và tự cầm sau vài phút. Rửa nhẹ bằng nước sạch, ấn khăn hay gạc sạch lên chỗ nứt cho cầm máu, rồi bôi một lớp thạch dầu mỏ trơn để vết nứt không khô lại và toác thêm. Đừng liếm, đừng bóc mép vết nứt, đừng chấm kem đánh răng hay rượu lên đó. Vết nứt sưng đỏ, có mủ, đóng vảy vàng hay không lành sau 2 đến 3 tuần thì nên đi khám.

Trị môi khô nứt tại nhà: những mẹo nên bỏ

Nên bỏ những mẹo làm môi trầy, rát thêm như chà đường, bôi chanh, kem đánh răng, dầu gió, và đừng tự bôi kem có corticoid. Các mẹo này đều xuất phát từ một mong muốn dễ hiểu: làm môi mềm lại thật nhanh. Bảng dưới gom những mẹo hay nghe nhất, trong đó có vài mẹo vẫn dùng được nếu làm đúng.

Môi khô nứt, bong tróc là bệnh gì

Phần lớn môi khô nứt, bong tróc chỉ là khô môi thông thường. Nên nghĩ tới bệnh khi chăm đúng 2 đến 3 tuần không đỡ, hoặc có viền da đỏ rát, nứt khóe miệng, mụn nước, vảy dày hay vết loét. Hay gặp nhất là viêm da do liếm môi, viêm môi do son hay kem đánh răng, viêm khóe miệng, mụn rộp và viêm môi do nắng.

Môi bong tróc quanh năm, tróc da liên tục thường do một thủ phạm chưa được bỏ: liếm hay bóc môi, một cây son hay kem đánh răng gây dị ứng, thuốc đang uống, cơ địa viêm da. Vị trí tổn thương là manh mối đầu tiên bác sĩ nhìn tới.

Mặt môi khô, bong vảy mịn

Khô môi thông thường. Chăm đúng thường đỡ sau 1 đến 2 tuần.

Viền da quanh môi đỏ, ngứa

Nghĩ tới viêm da do liếm môi, hoặc kích ứng với son, kem đánh răng.

Hai khóe miệng nứt, rát

Viêm khóe miệng, hay có nấm hoặc vi khuẩn góp phần, dễ tái phát.

Chùm mụn nước ở bờ môi

Thường là mụn rộp do virus herpes, lây được, hay tái phát đúng chỗ cũ.

Môi dưới khô sần, nhòe viền

Có thể là viêm môi do nắng ở người làm ngoài trời lâu năm, cần khám sớm.

Nhiều bệnh trông khá giống nhau, nên bảng dưới là tấm bản đồ để biết nên làm gì, không phải để tự chẩn đoán.

Viêm môi dị ứng có cùng cơ chế với viêm da dị ứng tiếp xúc ở các vùng da khác. Người có viêm da cơ địa thì hàng rào da yếu sẵn, nên dễ bị chàm môi hơn người khác, tức môi khô, nứt, ngứa kéo dài.

Mụn rộp môi khác khô môi và nhiệt miệng thế nào

Mụn rộp do virus herpes thường báo trước bằng cảm giác rần rần, châm chích ở bờ môi. Vài giờ đến khoảng 2 ngày sau mới nổi chùm mụn nước nhỏ, vỡ ra rồi đóng mày. Mụn hay tái đúng chỗ cũ khi đi nắng, sốt, căng thẳng, tới kỳ kinh hay sau thủ thuật ở môi. Bệnh lây mạnh nhất từ lúc châm chích tới khi da lành hẳn, nhưng virus đôi khi vẫn lây khi môi trông bình thường, nên người từng bị mụn rộp tránh hôn lên mặt trẻ sơ sinh. Nhiệt miệng thì khác: vết loét nằm trong miệng, không thành chùm mụn nước và không lây.

Nứt khóe miệng, lở mép do đâu

Khóe miệng hoạt động như bản lề cửa, mở ra khép vào cả ngày và luôn ẩm nước bọt, nên vết nứt ở đây khó lành. Nấm men và vi khuẩn tụ cầu hay góp phần. Người dễ bị là người đeo răng giả lỏng hoặc đeo qua đêm, người lớn tuổi có nếp khóe miệng sâu, trẻ chảy nước dãi, mút tay hay đang niềng răng.

Tiểu đường, thiếu sắt, thiếu vitamin nhóm B, hay dùng thuốc xịt hen có corticoid mà không súc miệng sau đó cũng làm dễ bị hơn. Dân gian hay gọi là lở mép, nứt mép hay chốc mép, nhưng phần lớn ca không phải bệnh chốc lây lan trong bảng trên.

Viêm môi do son, kem đánh răng nhận ra thế nào

Dấu hiệu gợi ý là càng bôi càng nặng: môi đỏ, rát, ngứa, bong vảy, có khi lan ra viền da quanh miệng. Ở phụ nữ, thủ phạm hay gặp là son và dưỡng môi, còn ở đàn ông thường là kem đánh răng hay nước súc miệng. Cách thử đơn giản là ngưng hết son, dưỡng môi đang dùng, đổi sang kem đánh răng ít hương vị và chỉ bôi thạch dầu mỏ trơn. Nếu đúng là dị ứng, môi thường đỡ dần sau 2 đến 3 tuần, có khi tới 4 tuần mới dịu hẳn. Nếu cần tìm đúng chất gây dị ứng, bác sĩ sẽ giới thiệu nơi làm test áp (patch test), tức là dán các chất thử chuẩn lên lưng trong 48 giờ để xem da phản ứng với chất nào.

Viêm môi do nắng: vì sao không nên để lâu

Đây là tổn thương do nắng tích tụ nhiều năm ở môi dưới, hay gặp ở người làm ngoài trời và người hút thuốc. Môi dưới khô sần, bong vảy hoài một chỗ, có mảng trắng, ranh giới giữa môi và da nhòe đi. Tình trạng này có thể chuyển thành ung thư môi nếu để lâu, nên cần khám sớm, nhất là khi có vết loét hay chỗ cứng không lành sau 2 đến 3 tuần. Khi cần sinh thiết, tức là lấy một mẩu mô nhỏ đi xét nghiệm, bác sĩ sẽ cho biết làm ở đâu.

Môi người Việt có gì cần lưu ý

Trên da người Việt, chỗ viêm đỏ đôi khi khó thấy, chỉ trông sẫm hơn xung quanh. Sau mỗi đợt viêm, môi và viền môi dễ để lại vết thâm nhiều tháng, và có dạng viêm môi dị ứng chủ yếu biểu hiện bằng thâm sạm dần. Ngược lại, môi sẫm màu từ nhỏ, đều hai bên, thường là đặc điểm bình thường chứ không phải bệnh.

Môi khô nứt, viêm môi có lây không

Khô môi thông thường, viêm da do liếm môi và viêm môi dị ứng không lây. Mụn rộp và chốc thì lây qua tiếp xúc. Đừng dùng chung son, ly, khăn, đừng hôn trẻ nhỏ khi đang có mụn rộp, và bỏ thỏi son đã dùng trong đợt bệnh. Vết loét trên môi do giang mai cũng có thể lây qua hôn, nên môi có vết loét lạ thì tạm tránh hôn và quan hệ, rồi đi khám sớm.

Môi khô nứt có nguy hiểm không, khi nào cần đi khám

Phần lớn môi khô nứt không nguy hiểm và không gấp. Nguy hiểm là khi có các dấu hiệu cấp cứu dưới đây, còn những dấu hiệu khác thì nên đi khám trong ngày hoặc hẹn khám trong vài ngày tới.

Đi khám, bác sĩ làm gì và điều trị viêm môi thế nào

Buổi khám chủ yếu là nhìn và hỏi. Bác sĩ chuyên khoa da liễu xem viền môi, khóe miệng, bên trong miệng và răng giả nếu có. Sau đó bác sĩ hỏi kỹ về son, kem đánh răng, nước súc miệng, thuốc đang dùng, thói quen và công việc của bạn.

Mang theo khi đi khám

• Son, dưỡng môi đang dùng
• Kem đánh răng, nước súc miệng
• Thuốc đang uống, kể cả thuốc bổ
• Thuốc, kem đã tự bôi lên môi
• Ảnh chụp lúc môi nặng nhất

Tùy tình trạng, bác sĩ có thể cạo một ít vảy ở khóe miệng để soi tìm nấm, hoặc cho xét nghiệm máu. Nghi dị ứng thì bác sĩ có thể chỉ định test áp, còn vết loét không lành thì có thể cần sinh thiết. Bác sĩ sẽ cho biết việc nào làm được tại đây và việc nào cần gửi lên tuyến chuyên sâu. Điều trị đi theo nguyên nhân, luôn theo chỉ định của bác sĩ:

• Khô môi, viêm da do liếm môi: sửa thói quen và dưỡng ẩm đúng cách là chính.
• Viêm môi do kích ứng, dị ứng: tránh đúng chất gây bệnh, có thể thêm thuốc bôi kháng viêm trong thời gian ngắn.
• Viêm khóe miệng: thuốc bôi kháng nấm hoặc kháng khuẩn, kèm xử lý răng giả, nếp khóe miệng hay tình trạng thiếu chất nếu có.
• Mụn rộp môi: thuốc kháng virus, có tác dụng hơn khi dùng sớm từ lúc mới châm chích.
• Viêm môi do nắng, vết loét lâu lành: sinh thiết khi cần, điều trị và theo dõi lâu dài.

Bạn có thể ra về chỉ với một chẩn đoán rõ ràng và cách chăm đúng, chưa cần thêm thuốc gì. Môi khô có thể quay lại khi gặp gió, nắng hay thói quen cũ, nhưng khi đã biết nguyên nhân thì kiểm soát dễ hơn nhiều.

Môi khô nứt bao lâu thì khỏi

Khô môi thông thường đỡ rõ sau 1 đến 2 tuần chăm đúng. Viêm da do liếm môi và viêm môi do kích ứng thường tự lui khi bỏ được thủ phạm, còn viêm môi do nấm, do nắng hay viêm môi bong vảy hiếm khi tự khỏi. Các mốc dưới đây là thường gặp, mỗi người có thể khác.

Trẻ bị khô môi, nứt môi: cha mẹ nên làm gì

Trẻ khô nứt môi phần lớn do liếm môi, thở bằng miệng hoặc chảy nước dãi, và cách chăm giống người lớn, chỉ cần sản phẩm đơn giản hơn. Trẻ hay nghẹt mũi vì viêm mũi dị ứng hay VA to sẽ thở bằng miệng khi ngủ, nên môi khô cả đêm. Trẻ ăn uống bình thường mà khô môi thì hiếm khi do thiếu chất, không cần tự cho uống vitamin.

Hãy dùng thạch dầu mỏ hoặc dưỡng môi không hương liệu, không vị, không bạc hà hay long não, và không bôi mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi. Trẻ sơ sinh bong một lớp da mỏng ở môi, nhất là giữa môi trên do bú, là thường gặp và tự hết. Đưa trẻ đi khám khi có sốt, môi sưng, mụn nước, trẻ bỏ ăn hay bỏ bú, môi nứt chảy máu quá 2 tuần, hoặc có mảng trắng trong miệng. Trẻ sốt từ 5 ngày trở lên kèm môi đỏ nứt hay mắt đỏ thì đưa đến bệnh viện ngay.

Câu hỏi thường gặp về môi khô nứt, bong tróc

Môi khô nứt nẻ là thiếu chất gì, thiếu vitamin gì?

Phần lớn môi khô nứt, bong tróc không phải do thiếu chất, mà do môi mất nước vì gió, nắng, liếm môi hay sản phẩm gây kích ứng. Khi có thiếu chất, hay gặp là thiếu sắt, kẽm hoặc vitamin nhóm B như B2, B6, B9, B12, thường lộ ra ở hai khóe miệng nứt, kèm mệt, da xanh, lưỡi đỏ nhẵn. Đừng tự mua vitamin về uống, vì dư vitamin A còn làm môi khô hơn. Nếu nghi thiếu chất, bác sĩ sẽ cho biết cần xét nghiệm gì, ở đâu.

Vì sao uống nhiều nước, bôi son dưỡng mà môi vẫn khô?

Vì nước thoát ra từ bề mặt môi, nơi gần như không có tuyến bã để giữ ẩm, nên uống thêm không bịt được chỗ đang thoát. Bôi son dưỡng mãi vẫn khô thì hay do chính cây son: có bạc hà, long não, hương liệu gây kích ứng, hoặc có thành phần bạn bị dị ứng. Thử đổi sang thạch dầu mỏ trơn trong 2 đến 3 tuần, bỏ liếm môi và che nắng. Vẫn không đỡ thì nên đi khám.

Môi khô nứt nên bôi gì, bôi vaselin, mật ong hay dầu dừa được không?

Nên bôi thạch dầu mỏ, quen gọi là vaselin, vì nó đơn giản và ít gây dị ứng cho đa số người. Bôi một lớp dày trước khi ngủ là lúc nó có ích nhất. Dầu dừa bôi mỏng giúp môi mềm hơn, còn mật ong ngọt nên dễ khiến bạn liếm môi và có thể lẫn keo ong gây dị ứng. Không bôi mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi, vì trẻ liếm và nuốt phải có thể bị ngộ độc nặng. Khô môi thông thường không cần bôi thuốc, còn thuốc kháng nấm, kháng virus hay kháng viêm chỉ dùng khi bác sĩ đã biết môi đang bị gì.

Nứt khóe miệng (lở mép, chốc mép) bôi gì, có lây không?

Nứt khóe miệng thường không lây, nhưng hay có nấm men hoặc vi khuẩn góp phần, nên cần biết đúng nguyên nhân mới chọn được thuốc. Trong lúc chờ khám, giữ khóe miệng khô sạch, bôi mỏng thạch dầu mỏ và tránh liếm. Đừng tự bôi kem 3 tác dụng hay thuốc mỡ tra mắt. Nứt tái nhiều lần thì bác sĩ sẽ tìm thêm nguyên nhân như răng giả, tiểu đường, thiếu chất.

Môi bị nứt ở giữa, khô viền hay tróc da bên trong là sao?

Vết nứt dọc ở giữa môi, hay gặp ở môi dưới, thường do môi khô, căng và nắng, dễ tái đúng chỗ cũ vì cứ toác ra mỗi khi cười hay ăn. Khô đỏ ở viền da quanh môi thường do liếm môi hoặc kích ứng với son, kem đánh răng. Môi dưới khô sần, viền nhòe ở người làm ngoài nắng lâu năm thì có thể là viêm môi do nắng. Tróc một lớp mỏng trắng ở mặt trong môi sau khi đánh răng thường do chất tạo bọt trong kem đánh răng hay nước súc miệng, đổi loại dịu hơn là đỡ. Không lành sau 2 đến 3 tuần thì nên đi khám.

Khô môi, khô miệng, khát nước là dấu hiệu bệnh gì?

Hay gặp nhất là thở bằng miệng, uống ít nước hoặc tác dụng phụ của thuốc chống dị ứng, lợi tiểu, chống trầm cảm. Khát nhiều, tiểu nhiều, sụt cân có thể là tiểu đường. Khô miệng kèm khô mắt kéo dài có thể do bệnh tự miễn như hội chứng Sjögren. Những trường hợp này nên đi khám để được xét nghiệm, đừng chỉ bôi son dưỡng.

Đang uống thuốc trị mụn bị khô môi phải làm sao?

Khô môi gần như ai uống thuốc trị mụn nhóm retinoid cũng gặp, và thường kiểm soát được. Bôi thạch dầu mỏ hoặc dưỡng môi không hương liệu nhiều lần trong ngày, một lớp dày trước khi ngủ, che nắng cho môi và bỏ liếm môi. Thuốc này phải có bác sĩ kê và theo dõi, đừng tự ngưng hay tự giảm liều. Báo bác sĩ nếu môi nứt chảy máu, đóng vảy vàng hay sưng đau.

Môi khô nứt có phun xăm được không, phun xong bong tróc có sao không?

Chưa nên phun xăm khi môi đang khô nứt, hãy đợi môi lành hẳn, không viêm, không có mụn rộp rồi mới làm. Bong vảy nhẹ trong khoảng 5 đến 10 ngày sau phun là bình thường, đừng bóc, và bong nhiều không phải do ăn đồ “kỵ”. Nếu từng bị mụn rộp, hãy hỏi bác sĩ về thuốc phòng trước khi làm. Môi sưng đau tăng, có mủ, mụn nước hay bong kéo dài thì đi khám sớm.

Khám môi khô nứt, viêm môi ở Ninh Hòa ở đâu?

Bạn có thể đến Phòng khám Da liễu Thẩm mỹ Happy Life, 12 Nguyễn Huệ, phường Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa, mở cửa 9h đến 19h tất cả các ngày trong tuần. Khám và tư vấn 50.000đ, nên gọi trước 0922.756.768 để khỏi phải chờ. Hãy mang theo son, dưỡng môi, kem đánh răng và thuốc đang dùng để bác sĩ tìm nguyên nhân nhanh hơn.